juxtapositie

Laat je je ook wel eens misleiden door beelden?

Geloof je elk woord dat je leest of hoort?

Waarom lijkt het dat klanten van concullega’s steeds meer resultaat halen dan de jouwe? Of waarom heb je het idee dat je voorgangers die dezelfde cursus als jij hebben gevolgd veel meer resultaat uit het programma konden halen?

Veel heeft te maken met onze eigen veronderstelling dat er een oorzakelijk verband bestaat tussen elementen die bij naast elkaar gezet worden. Van die ‘vanzelfsprekendheid’ wordt wel eens misbruik gemaakt in promoties van producten en diensten.

Laat je niet (meer) misleiden!

Juxtapositie is het naast elkaar plaatsen van zaken om daarmee een effect te bereiken. In het algemeen worden door juxtapositie zowel verschillen als overeenkomsten duidelijker zichtbaar. De juxtapositie kan verbanden suggereren, zelfs als die er niet zijn.

In kunst en fotografie wordt de juxtapositie vaak gebruikt om contrast weer te geven. Het oude tegen het nieuwe, jeugd tegen ouderdom, zachtheid tegen hardheid. Hier gaat het steeds over een opzettelijk contrast/verband dat wordt gecreëerd, net zoals in reclameboodschappen wel eens wordt gedaan. In mijn professionele leefwereld (visuele communicatie) wordt er constant en overal gebruik gemaakt van de nabijheid van elementen om een verband te suggereren. Niet enkel met beelden, ook met woorden.

We gaan er in ons dagelijks leven van uit dat elementen die dicht bij elkaar ‘staan’ ook met elkaar verbonden zijn, maar is dat wel altijd zo?

Geschreven communicatie maakt vaak gebruik van een juxtapositie om twee los van elkaar staande gebeurtenissen fictief met elkaar te verbinden. Dit om potentiële klanten de indruk te geven dat een product of dienst een veel grotere waarde heeft dan effectief het geval is.

Een fictief voorbeeld:

Een business coach schrijft het volgende in haar nieuwsbrief om haar opkomend gratis webinar te promoten: Osteopate Marie volgde 4 maanden geleden mijn gratis webinar. Ze heeft ondertussen haar tarieven verdubbeld. Nu trekt ze veel betere klanten aan en heeft ze een bloeiende praktijk.

Er wordt hier een oorzakelijk verband gesuggereerd tussen het volgen van een gratis webinar en het opbloeien van de praktijk van Marie. Maar is dat wel zo? Waarschijnlijk heeft Marie veel meer gedaan dan alleen maar luisteren naar het webinar. De kans bestaat dat ze enkele weetjes heeft opgedaan die haar aan het werk hebben gezet. Maar ze heeft dat werk wel zelf moeten verrichten. Marie is al 2 jaar bezig met het verzamelen van informatie om haar praktijk een stapje hoger te kunnen zetten en ze heeft een schat aan informatie verzameld die ze kan toevoegen aan de inhoud van het webinar. Na het webinar volgde ze ook nog een betalende coaching-sessie, maar daar wordt niet over gesproken in de promotie over het nieuwe webinar…
 Daarnaast was Marie één van de 53 mensen die dit webinar gevolgd hebben. Hoe zit het met de resultaten van de andere deelnemers? Is Marie een uitzondering, of haalt een hoog percentage van de volgers dit soort resultaten?

De nieuwsbrief laat uitschijnen dat het succes van Marie volledig toe te schrijven is aan het gratis webinar. Maar in praktijk is het maar een klein onderdeel van de ontwikkeling die Marie heeft doorgemaakt. Dat is hoe een juxtapositie in praktijk misbruikt kan worden.

Een voorbeeld dat we allemaal kennen:

Er is een merk van ontbijtpasta dat beweert dat haar product een ‘gezonde start van de dag’ is omdat er een aantal ‘goede’ ingrediënten in zijn verwerkt. De beelden die er bij getoond worden ondersteunen deze bewering volledig. Maar eten de kinderen die getoond worden in het reclamefilmpje effectief elke ochtend choco op hun brood? De hoeveelheid suiker en vet het product bevat wordt met geen woord over gerept, omdat het vermelden van die informatie de ‘gezonde waarde’ volledig onderuit haalt.
 We gaan er gewoon van uit dat de boodschap die we horen en de beelden die we zien met elkaar verbonden zijn, terwijl dit helemaal niet zo is.

Een zekerheid is dat elke dag choco op je brood (voor de liefhebbers) wel een lekkere, maar geen gezonde start van de dag is!

Als je in het dagelijks leven om je heen kijkt en tijd neemt om op de details te letten, dan kan je ook zelf verrast worden door juxtaposities die niet altijd zo bedoeld waren, maar je dag wel interessanter kunnen maken.

Een prachtig en beklijvend voorbeeld van juxtaposities zijn de werken van fotokunstenaar Ugurgallen.

Kom jij wel eens mooie voorbeelden van juxtaposities tegen? In de kunst, of gewoon in je dagelijkse leven?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.